Ahmet Akgündüz

I. Introduction

With Bediuzzaman, who put his stamp on the twentieth century, and his commentary on the Qur’an’s meaning entitled the Risale-i Nur Collection starting to produce the fruits he predicted seventy to eighty years ago, those sympathetic have become more curious about Bediuzzaman and the Risale-i Nur community, while those hostile have started to scrutinize them more closely. The Risale-i Nur has been translated into more than fifty languages and has been instrumental in saving the belief of hundreds of thousands of young people all over the world. And with its positive action, the Risale-i Nur movement has won a place in many hearts and has lead to millions of people being bound together around the same cause without belonging to any organization, association, or sufi order. This has led everyone to ask: “What is it that attracts all these people, pulling them together in this way?” While those who look favourably ask themselves if it is a sufi order, or some sort of association, or a political movement, those discomforted by the spread of the movement and the high esteem it has won persistently ask the same questions in the mass media and start to question public opinion.

Those who rule the country are curious about the aims and methods of this positive movement which has spread beyond China and America. Scholars and academics too want to know what it is that attracts all peoples, Mongolian, Chinese, Indonesian, or American; they feel compelled to ask anyone and everyone, as well as those who know. The circles, too, which for nearly a century have tried to call a peacock a crow and a crow a peacock falsely describe the nature, aims, and method of the Risale-i Nur movement. Pretending not to see the truths of the Qur’an and belief in the six thousand page Risale-i Nur and the light it scatters throughout the world, they call the Risale-i Nur movement an order of crazy ecstatics and try to portray it as such. Whereas:

“It is a circle bound with a luminous chain stretching from east to west, and from north to south. Those within it number more than three hundred million at this time. The point of unity of this community and what binds it is Divine Unity. Its oath and its promise are belief in God. Its members are all believers, belonging from the time of God’s covenant with man. Its register is the Preserved Tablet. Its means of communication are all Islamic books. Its daily newspapers, all religious newspapers whose aim is ‘upholding the Word of God’. Its clubs and councils are the mosques, religious schools, and sufi meeting-houses. Its centre is the two sacred cities [Mecca and Medina]. Its head, the Glory of the World [the Prophet Muhammad (PBUH)]. Its way is the struggle of the each person with his own soul; that is, the struggle to assume the morality of the Prophet Muhammad (PBUH), to give new vigour to his practices, and to cultivate love for others and, if it is not harmful, offer them advice. The regulations of this community are the Practices of the Prophet, and its code of laws, the injunctions and prohibitions of the Shari‘a. Its swords are clear proofs, for the civilized are to be conquered through persuasion, not compulsion. Investigating the truth is with love, while enmity is for savagery and bigotry. Its aim and purpose is ‘Upholding the Word of God.’” 1

“The Risale-i Nur is not only repairing some minor damage or some small house; it is repairing vast damage and the all-embracing citadel which contains Islam, the stones of which are the size of mountains. And it is not striving to reform only a private heart and an individual conscience; it is striving to cure with the medicines of the Qur’an and belief and the Qur’an’s miraculousness the collective heart and generally-held ideas, which have been breached in awesome fashion by the tools of corruption prepared and stored up over a thousand years, and the general conscience, which is facing corruption through the destruction of the foundations, currents, and marks of Islam, which are the refuge of all and particularly the mass of believers.” 2

In this short paper I shall attempt to answer the three main questions asked about the Risale-i Nur movement, which has been a focus of interest in Turkey for seventy to eighty years, and worldwide for the last thirty years.

1) Is the Risale-i Nur movement a sufi order? If it is not, is it opposed to sufism?

2) Is the Risale-i Nur movement a political society? Does it have any political aims?

3) Is the Risale-i Nur movement a community?

II. Is the Risale-i Nur Movement a Sufi Order?

1. The Sufi Path, Sufi Orders, and the Risale-i Nur Movement

It is necessary before answering this question to define briefly the words sufi path (tsari q) and, sufi order (tariqat). Tariq is Arabic for ‘way,’ while tariqat has the meaning of ‘a way that should be followed for growing closer to God and obtaining His pleasure.’ 3 The meanings of these two words should be examined in two parts.

The First: In general ‘tariqat’ means a way leading to God. All religions are ways leading to God, and of course in the particular meaning that will be mentioned in the second meaning, the sufi orders are included in this. This is expressed by the saying “The ways leading to God are as numerous as the breaths of creatures,” which some scholars have said is an Hadith. Bediuzzaman, too, has mentioned this, in summary form:

“The ways leading to Almighty God are truly numerous. While all true ways are taken from the Qur’an, some are shorter, safer, and more general than others. Of these ways taken from the Qur’an is that of impotence, poverty, compassion, and reflection, from which, with my defective understanding, I have benefited… This path consists not of ten steps like the ‘ten subtle faculties’ 4 of some of the sufi orders (tsari qat) employing silent recollection, nor of seven stages like the ‘seven souls’ of those practising public recitation, but of Four Steps. It is reality [haqiqa], rather than a tariqat. It is Shari‘a.” 5

Thus, Bediuzzaman defines the paths leading to God as being four:

1) Firstly is the way of the sufis, which is founded on purification and illumination. Purification is to cleanse the heart through worship and the recitation of certain formulas, to purify the mind of things other than God, and to work to attain to knowledge of God. Illumination is the endeavour, through inspiration and ‘uncovering,’ to find ways that take man to God. In both the way to knowledge of God is traversed with “the feet of the heart.” The key to and means of this spiritual journeying is remembrance of God (dhikr-i Ilahi) and reflective thought. In the words of Imam-i Rabbani (Shaykh Ahmad Sirhindi) “the final point of all the sufi paths is the clarification and unfolding of the truths of belief.” 6 Again according to Imam-i Rabbani’s classification, the sufi path is the “lesser sainthood” (walayat-i sughra). 7 The spiritual chiefs of this way are the Imam-i Rabbani’s, the ‘Abd al-Qadir Gilani’s, and the Bayezid al-Bistami’s.

2) The way of the scholars of kalam, which is the science formed to preserve and defend the basic tenets of Islam. Their two principle means of making known and proving God are the proofs known as contingency and createdness. Among the spiritual leaders of this way are the Fakhr al-Din al-Razi’s, the Taftazani’s, and the Imam Ghazzali’s.

Although these two ways were inspired by the Qur’an and became widespread, since human thought poured them into other moulds, they became lengthy, difficult, and were unable to save themselves from certain delusions and dangers. We may see some of excesses and negligences in the books of the kalam scholars; so too we may read of some of the dangers of sufism in Bediuzzaman’s treatise, Telvisat-i Tis‘a (The Nine Allusions).

3) Thirdly is the way of the Islamic philosophers, which is beset with doubts and leaves those who follow in uncertainty. Some of those who took this way were the Ibn Sina’s, Farabi’s, and Kindi’s, who took reason as basic; those who called themselves the Peripatetics or followers of Aristotle; and the Illuminists like the Suhrawardi’s and Ibn Tufayl’s, who took inspiration and intuition of the heart as basic. Because some of the basic principles of philosophy were “rotten” and it produced certain undesirable results for those that followed them, genuises like the Islamic philosophers Ibn Sina and Farabi could reach the level only of ordinary believers. While Hujjat al-Islam Ghazzali did not accord them that level even. 8

4) The way of the Qur’an, which is essentially that of the Risale-i Nur. 9 But it should not be understood from this that the other ways are outside the Qur’an. If you want to know what it means, you may listen to these words of Bediuzzaman:

“The Risale-i Nur does not teach only with the feet and eye of the reason like the works of other scholars, nor does it only move with the illuminations and inspirations of the heart like the saints, it rather flies to the loftiest peaks by progressing with the feet of the uniting and combining of the reason and heart, and assistance of the spirit and other subtle faculties. It rises to places that not the feet, but the eye of aggressive philosophy cannot reach, and demonstrates the truths of belief to eyes that are blind even.” 10

While describing his transformation into the New Said, during which period he wrote the Risale-i Nur, he explains that after Imam-i Rabbani’s instruction to “Make your qibla one; follow only one master!”, the following occurred to his heart:

“Saying, ‘the true master is the Qur’an; making [my] qibla one will be by means of this master,’ both his heart and his spirit began to journey spiritually in truly strange fashion through the guidance of that sacred master. And his evil-commanding soul began an intellectual and spiritual struggle with him through doubts and scepticism. He journeyed not with the eyes closed, but with the eyes of the heart, spirit, and mind open, like Imam Ghazzali, Mawlana Jalal al-Din, and Imam-i Rabbani. Endless thanks be to Almighty God, through the instruction and guidance of the Qur’an, he found a way to reality, and entered upon it. So too he demonstrated it through the Risale-i Nur, which manifests the truth of ‘And in everything are signs indicating that He is One.’” 11

The Second: This is the specific meaning of ‘sufi order’ (tariqat) and this what comes to mind today on hearing the word. The word tariqat became the symbol of the organizations which, after the systemization of sufism, were distinguished by their own particular dress, recitations, and way of looking at things. 12 Some legal specialists have even discussed whether or not the sufi orders, which are social collectivities, should be afforded separate rights, and have wanted to conclude accordingly whether or not they are legal bodies. 13 Bediuzzaman defines the sufi orders in this meaning as follows:

“Underlying the terms ‘sufism,’ ‘path,’ ‘sainthood,’ and ‘spiritual journeying,’ is an agreeable, luminous, joyful, and spiritual sacred truth… The aim and goal of the sufi path is —knowledge of God and the unfolding of the truths of belief— through a spiritual journeying with the feet of the heart under the shadow of the Ascension of Muhammad (PBUH), to manifest the truths of belief and the Qur’an through illumination and certain states, and to a degree by ‘witnessing;’ it is an elevated human mystery and human perfection which is called ‘the sufi path’ or ‘sufism.’” 14

It is quite clear that the Risale-i Nur movement is not a sufi order (tariqat) in the above sense, but since it has as its basis the principles of impotence, poverty, compassion, and reflection, the word ‘way’ (tariq), in the sense of way leading to God, may be used in reference to it, as in the first and general meaning above.

It should therefore first be stated that rather than being a sufi order, the Risale-i Nur movement is ‘reality’ (haqiqat). However, it is not opposed to sufi orders in the second sense. Those interested may refer to the parts of the Twenty-Ninth Letter, from Mektûbat (Letters), an important part of the Risale-i Nur, which defend the sufi orders —one of the three citadels protecting the Islamic Ottoman Empire. This letter was written at a time the orders were proscribed, and were subject to attack. 15

Again Bediuzzaman himself describes why, while there were sufi orders, there was necessity for the Risale-i Nur movement this century:

“Since the fact is thus, my conjecture is that if figures like Shaykh ‘Abd al-Qadir Geylani and Shah Naqshband and Imam-i Rabbani were living at this time, they would expend all their endeavours on strengthening the truths of belief and tenets of Islam. For they are the means to eternal happiness. If there is any deficiency in them, it causes eternal misery. Paradise cannot be entered without belief, but there are many who enter it without sufism. Man cannot live without bread, but he can live without fruit. Sufism is the fruit, the truths of belief, basic sustenance. Formerly some of the truths of belief could be attained only through a spiritual journeying which lasted from forty days to forty years. Now, if, through the mercy of Almighty God, there is a way by which those truths may be reached in forty minutes, to remain indifferent to it is surely not sensible.” 16

That way, then, is the Risale-i Nur.

2. Claims that the Risale-i Nur is a Sufi Order

There are two different groups who claim that the Risale-i Nur is a sufi order.

The First comprises the state intelligence services and certain departments which are the microphone of the official ideology; they include the Risale-i Nur movement among the sufi orders and accuse it of opposing the ‘principles and reforms’ of the Republic in order to punish both Bediuzzaman and his students, and disconcert them. Bediuzzaman himself gave the best answer to such accusations. The main charge against Bediuzzaman in the Eskisehir trials, in 1935 and during the presidency of Mustafa Kemal, was that of forming a sufi order. Doubtless a scholar such as Bediuzzaman, who told those who accused him of wanting the Shari‘a that indeed he did want it and that if he had heads to the number of hairs on his head, he was ready to sacrifice all of them for the Shari‘a, such a person would surely not hesitated to proclaim that he was a follower of the sufi orders if indeed he had been. Instead, he gave the following reply to such accusations:

“Good sirs! I am not a shaykh, I am a hoja (teacher). The evidence is this: I have been here four years and if I had taught a single person the sufi way, you would have had the right to be suspicious. But I have told everyone who has come to me: Belief is necessary, Islam is necessary; this is not the age of sufism.” 17

The following sentences, which Bediuzzaman wrote in connection with the Afyon trials, corroborate the above:

“The basis and aim of the Risale-i Nur are certain, verified belief and the reality of the Qur’an, which is why three courts [Eskisehir, Denizli, and Afyon] have acquitted it as regards being a sufi order. These last twenty years not one person has said: ‘Said gave me instruction in sufism.’ Also, a way to which the majority of the forefathers of this nation have be bound may not be made something for which the nation is answerable. Also, secret dissemblers attach the name of sufi order to the reality of Islam; those who might well reply successfully to their attacks on this nation’s religion may not be accused of belonging to sufi orders.” 18

The Second are the claims of the person known as Shaykh Müslüm, who styles himself the leader of the Aczmendi sufi order. For the last year attempts have been made to present him to public opinion, colouring his claims with various accusations. The interest shown by even the official television channels is nothing other than a repetition of what the official ideology has done for the past seventy to eighty years. I want to emphasise that it is stated nowhere in the Risale-i Nur that it is a sufi order; on the contrary, in many places it is stressed that it is not. The claims of the above group, however, and those of its leader are misrepresentations of the Bediuzzaman’s explanations of the Risale-i Nur’s way leading to God, that of impotence, poverty, compassion, and reflection. The following are an example of these:

“This saying concerning the Naqshbandi Order suddenly occurred to me: ‘On the Naqshbandi way, one must abandon four things: the world, the hereafter, existence, and abandoning itself.’ It gave rise to the following thought: ‘On the way of impotence four things are necessary: absolute poverty, absolute impotence, absolute thanks, and absolute ardour, my friend.’” 19

As the above states, the Naqshbandi Order is one of the ways leading to God in the general sense (tariq) (but in the particular meaning is a tariqat,) while the Risale-i Nur is a way leading to God only in the general sense, the basic principles of which are impotence, poverty, thanks, and ardour. Just as the lines above also say, that “four things are necessary on the way of the Risale-i Nur: absolute poverty, absolute impotence, absolute thanks, and absolute ardour.” It is therefore either simple-mindedness or betrayal to take this sentence without thinking of the true meaning of the word tariq, and despite all Bediuzzaman’s numerous statements to the contrary, to call the Risale-i Nur movement a sufi order. Furthermore, Bediuzzaman’s eloquent replies to official accusations of sufism form the most powerful answers to simpleminded assertions such as these.

We may conclude the question of sufi orders by quoting one of these replies, which was part of his defence in Eskisehir Court:

“Firstly, all my books which you have in your possession testify that I am occupied with the truths of belief. I have, moreover, written in numerous of my treatises that it is not the time of sufism, but the time to save belief. There are many who will go to Paradise without joining a sufi order, but none who will go there without belief. It is therefore necessary to work for belief.

“Secondly, I have been in the province of Isparta for ten years. Let anyone come forward and say I have given them instruction in sufism. I have certainly given instruction to some of my special brothers in the sciences of belief and other elevated truths, since I am a teacher. But this was not instruction in the sufi way, it was instruction in reality.

“Thirdly; as for the claim that the sufi orders are praised in the Twenty-Ninth Letter, known as Telvihat-i Tis‘a (The Nine Allusions), the treatise is a scholarly discussion of the reality of sufism and the sufi orders. The prohibition cannot apply to this. Also, how can my explanations of the sufi orders as a sort of social benefit which are free of innovations and are the essence of taqwa, have for a thousand years illuminated the spirit of this nation, and to which half its forefathers lying in the graveyards were bound — how can my explaining this be used against me?” 20

III. Is the Risale-i Nur Movement a Political Movement?

Another accusation of those who want to axe the Risale-i Nur movement is that it is a political movement opposed to secularism, established with the aim of making the system of government, in either the social, economic, or legal fields, conform to religious principles and beliefs — if only in part. This they have asserted for seventy to eighty years and tried, by means of the microphones of the official ideology, to make the innocent public believe this lie. The above sentence is a paraphrase of the abrogated Article 163 of the Criminal Code, and now forms the final part of Article 24 of the Constitution. Before replying to these assertions, it is necessary to define the word ‘society’ (cemiyet).

In private law, a society is a ‘legal person.’ As a legal concept, it may be defined as an organized human collectivity. 21 There are legal societies, and illegal ones. What the Risale-i Nur movement was accused of, was being a society as defined by the abrogated Article 163. This accusation was made by the public prosecutor in the Eskisehir trials, which began in 1935, and was repeatedly made against Bediuzzaman throughout his life in all the court cases that were opened against him. It is also to be regretted that despite all the acquittals, the same accusations continued to be made after Bediuzzaman’s death in 1960 against those who read these books and were called Risale-i Nur students.

It should be stressed that the Risale-i Nur movement is not a society in the legal sense, despite being accused of being such from its beginnings up to the present. So too it is not in any way a society as described and defined by Article 163. In Bediuzzaman’s own words, “If it is a society, it is a brotherhood of the hereafter in respect of Islamic brotherhood. It is not a political society, as three courts have judged and have acquitted it of being such.” 22

Still relevant today are Bediuzzaman’s replies to Eskisehir Court in 1935 and his accusers, who, as though the Risale-i Nur movement was a secret society, went so far as to ask where the money came from:

“Firstly: Are there any documents related to such a political society, or our founding it; are there any signs of it? What evidence and what proof have they found that we have set up an organization with the money they so persistently ask about ?

“Secondly: Our business is belief. Through the brotherhood of belief we are the brothers of ninety per cent of the people of this country. Whereas a society is the alliance of a minority within the majority. Ninety-nine people cannot be a society in the face of one man. Unless some completely unfair irreligious person supposes —God forbid— everyone to be like himself, and spreads such gossip with the intention of insulting this blessed religious nation.

“Thirdly: Is there any harm if in ten years, not twenty or thirty, but perhaps a hundred or a thousand, students are bound to someone like me who earnestly loves the Turkish nation; who sincerely admires it since it is praised by the Qur’an; who supports it wholeheartedly since for six hundred years it withstood the whole world and was the Qur’an’s standard-bearer; who according to the testimony of a thousand Turks, has served the Turkish nation as much as a thousand nationalist Turkists; who since he prefers thirty to forty valuable Turkish youths to thirty thousand of his fellow countrymen who do not pray, has chosen this exile; who by being a teacher has preserved the dignity of his learning and teaches the truths of belief quite openly — if his students are bound to him and devoted to him in regard only to belief and reality and the hereafter, and are his brothers of the hereafter, are they very numerous and is there any harm in it? Could any fair person of conscience criticize this and look on them as a political society?” 23

Thus, just as the Risale-i Nur movement is not a political society, neither is it a secret society. If the word is considered according to its literal meaning, it means a collectivity, and a collectivity of people who come together through the ties of the brotherhood of the hereafter in respect of Islamic brotherhood may be called a society. There is no harm in calling the Risale-i Nur students a society in this sense, but again we should listen to Bediuzzaman to learn how ‘society’ should be understood:

“Yes, we are a society and we are a society that every century it has three hundred and fifty million [now one and a half thousand million] members. Every day through the five obligatory prayers, they demonstrate with complete veneration their attachment to the principles of that sacred society. Through the sacred programme of Indeed the believers are brothers, 24 they hasten to assist one another with their prayers and spiritual gains. We are members of that sacred, vast society, and our particular duty is to teach the believers in certain, verified fashion the Qur’anic truths of belief, and save them and ourselves from eternal extinction and everlasting solitary confinement in the Intermediate Realm. We have absolutely no connection with any worldly, political, or intriguing society or clandestine group, or the baseless, meaningless secret societies concerning which we have been charged; we do not condescend to such things.” 25

In any event, as a result of thousands of cases opened against them, there are now definite court rulings that accusations of this sort are not true. 26 But despite all this, Bediuzzaman and his students have always been accused of founding a secret political society.

IV. The Risale-i Nur Movement is a Community

The Risale-i Nur movement is not a sufi order, it is not a political society, and it is not a political party; so what is it? Bediuzzaman’s answer to this question was “We are a community (cema‘at).” So what is a ‘community’?

Derived from the Arabic meaning ‘gather together, collect, or bring together,’ in this context it means a group of Muslims who come together on the basis of religious brotherhood. 27 At the same time it is a term used for the Companions of the Prophet (PBUH), the great mujtahids or interpreters of the law, the great majority of Muslims in every age, and mostly in Islamic sources, for the Sunnis.

It should be stressed that the Risale-i Nur Collection with its one hundred and thirty parts, which form the source of the Risale-i Nur movement, is available for all to see. Bediuzzaman’s ninety year life is also there for all to study. The hundreds of legal investigations over seventy to eighty years, and more than a thousand courts, have confirmed through the acquittals they have granted that the millions of Risale-i Nur students have no worldly aim and goal other than the truth. In which case, the Risale-i Nur movement is not in any respect a political society. If the associations of university students and tradesmen are called societies, then the name may be applied to the Risale-i Nur movement. But if what is meant by ‘society’ is an association related to belief and the hereafter, then it is called a ‘community.’ In Bediuzzaman’s words:

“Yes, we are a community. Our aim and programme is to save first ourselves, then our nation, from eternal extinction and permanent solitary confinement in the Intermediate Realm; to guard our fellow citizens against anarchy and aimlessness; and to protect ourselves with the steel-like truths of the Risale-i Nur against atheism, which destroys our lives in this world and the next.” 28

The following passage describes the nature of the Risale-i Nur community and its members:

“I put forward as witnesses all the Risale-i Nur students here, those who meet with me, and those who read and write. Ask them. I have said to not one of them that we are going to set up a political society or a Naqshbandi society. What I have always said to them is this: We shall endeavour to save belief. There is no tie between us other than the sacred community of Islam, which includes all believers and has more than three hundred million [the population of the Islamic world at that time] members.” 29

When describing those who visited him, Bediuzzaman made a threefold classification of the members of the Risale-i Nur community, which was defined above as including “all believers and has more than three hundred million (the population of the Islamic world at that time, now approaching one and a half thousand million) members.”

Firstly are friends: they have to earnestly support our work and service connected with the Words and lights of the Qur’an. They should not support in heartfelt fashion injustice, innovations, or misguidance, nor try to profit by them.

Secondly are brothers: together with truly and earnestly working to disseminate the Words, they are to perform the five obligatory prayers and not to commit the seven grievous sins.

Thirdly are students: to feel as though the Words are their own property written by themselves, and to know their vital duty, their life’s work, to be the service and dissemination of them. 30

V. Conclusion

The Risale-i Nur Movement is not a sufi order, it is reality and Shari‘a. The Risale-i Nur’s author, Bediuzzaman, made his spriritual journeys with the eyes of the heart, spirit, and mind open, like Imam Ghazzali, Mawlana Jalal al-Din, and Shaykh Ahmad Sirhindi. He found a way to reality through the guidance and instruction of the Qur’an. Indeed, he demonstrated it with the Risale-i Nur, which manifests the truth of “In everything are signs indicating that He is One.” Nevertheless, the Risale-i Nur movement has never been opposed to sufism and never been inimical towards it. But it is neither a branch of the Naqshbandi Order nor an independent order.

There is absolutely no connection between the Risale-i Nur movement and the ‘Aczmendi Tariqat,’ which has appeared in recent years and some people claim Bediuzzaman founded.

The Risale-i Nur Movement is also not a secret society of the sort described in the abrogated Article 163 of the Criminal Code and Article 24 of the Turkish Constitution. It is not even a society among legal persons as described in the Civil Code.

The service performed by the Risale-i Nur is a community.

“It is a circle bound with a luminous chain stretching from east to west, and from north to south. Those within it number more than three hundred million at this time. The point of unity of this community and what binds it is Divine Unity. Its oath and its promise are belief in God. Its members are all believers, belonging from the time of God’s covenant with man. Its register is the Preserved Tablet. The community’s means of communication are all Islamic books. Its daily newspapers, all religious newspapers whose aim is ‘upholding the Word of God.’ Its clubs and councils are the mosques, religious schools, and sufi meeting-places. Its centre is the two sacred cities. Its head, the Glory of the World (PBUH). Its way is the struggle of the each person with his own soul; that is, to assume the morality of the Prophet Muhammad (PBUH), to give new vigour to his practices, and to cultivate love for others and, if it is not harmful, offer them advice. The regulations of this community are the Practices of the Prophet, and its code of laws, the injunctions and prohibitions of the Shari‘a. Its swords are clear proofs, for the civilized are to be conquered through persuasion, not compulsion. Investigating the truth is with love, while enmity is for savagery and bigotry. Its aim and purpose is ‘Upholding the Word of God.’” 31

That is to say, the Risale-i Nur movement is the community of the Ahl al-Sunna or Sunnis; it is service the aim of which is to establish in this age the Islam of the Age of the Prophet (PBUH). If they say the Risale-i Nur community is a society, we repeat this answer of Bediuzzaman:

“Yes, we are a society and we are a society that every century has three hundred and fifty million [now one and a half thousand million] members. Every day through the five obligatory prayers, they demonstrate with complete veneration their attachment to the principles of that sacred society.”

* * *

Tarihçe, Sözler Yayinevi 1991, 66-7.
1. Risale-i Nur Müellifi, Bediüzzaman Said Nursî, Hayati, Mesleki, Tercüme-i Hali (Tarihçe), Istanbul, Sözler Yayinevi 1991, 66-7.
2. Nursî, Bediüzzaman Said, Sualar, Sözler Yayinlari 1992, 151-2.
3. Eraydin, Selçuk, Tasavvuf ve Tarikatlar, Istanbul 1981, 172 ff.
4. ‘Ten subtle faculties’ (Leta’if-i ‘âsere): the ten fundamentals of the Naqshbandi Order.
5. Nursî, Bediüzzaman Said, Sözler, Istanbul, Sözler Yayinevi 1993, 462 / The Words [Eng. trans: Sükran Vahide], Sözler Publications 1992, 491.
6. Nursî, Bediüzzaman Said, Mektûbat, Sözler Yayinevi 1993, 22 / Bediuzzaman Said Nursi, Letters 1928-1932 [Eng. trans: Sükran Vahide], 40.
7. Imam Rabbani (Shaykh Ahmad Sirhindi), Mektûbat (Turkish trans.), ii, 363 ff.; Nursî, B. S., Mektûbat, 22.
8. Sözler, 543 / The Words, 565.
9. Nursî, Bediüzzaman Said, Mesnevi-yi Nûriye, Sözler Yayimevi 1980, 229; Muhâkemat, in Âsâr-i Bedi‘iyye, 252.
10. Nursî, Bediüzzaman Said, Sikke-i Tasdik-i Gaybî, Sinan Matbaasi 1960, 152.
11. Mesnevi-yi Nûriye, 7-8.
12. Eraydin, Tasavvuf ve Tarikatlar, 172.
13. Hatemi, Hüseyin, Medeni Hukuk Tüzelkisiler, Istanbul 1979, 45-52.
14. Mektûbat, 415 / Letters, 518.
15. Mektûbat, 415-28 / Letters, 518-535.
16. Mektûbat, 20-1 / Letters, 41.
17. Mektûbat, 59 / Letters, 85.
18. Sualar, 325.
19. That is, four things have to be given up on the Naqshbandi way: giving up both this world, and the next world, and ‘being,’ and giving up itself.
20. Mektûbat, 18 / Letters, 38.
21. Lem’alar (Ott. ed.), 747.
22. Köprülü, Bülent, Medeni Hukuk, Istanbul 1984, 426.
23. Sualar, 325.
24. Lem’alar (Ott. ed.), 773 ff.
25. Tarihçe, Envâr Nesriyat 1991, 400-1.
26. See, Sualar, 317 ff.
27. Islâm Ansiklopedisi, Istanbul, Türkiye Diyanet Vakfi 1993, vii, 287-8.
28. Sualar, 317-8.
29. Nursî, Bediüzzaman Said, Sirâcü’n-Nûr (Ott. ed.), 354; Badilli, Abdülkadir, Bediüzzaman Said Nursî, Mufassal Tarihçe-i Hayat, ii, 1056.
30. Mektûbat, 329-30 / Letters, 417-8.
31. Tarihçe, Sözler Yayinevi 1991, 66-7.

Risaleleri yazmayan Risale-i Nur talebesi olabilir mi?

Her meslek ve meşrebin kendisine ait bazı kaideleri vardır.

Risale-i Nur’a talebelik söz konusu olduğunda, söz Bediüzzaman Hazretlerine aittir. Kimlerin talebe olduğunu tayin edecek makamda olan bizler değiliz. Üstad hazretleri, Risale-i Nur Talebesi olmanın şartlarını telif ettiği risalelerinin çeşitli yerlerinde belirtmiştir. Bu şartlar herkesin anlayabileceği netlikte açıktır. Böyle konularda Risale-i Nur kaynak olarak alınırsa kalbler tatmin olur, fikirler istikamete kavuşur, hissiyat sükunet bulur.

Talebe olmanın şartları hususunda aşağıda yaptığımız alıntılar her halde yeterli bir kanaat verecek seviyededir:

1- “Âhiret Kardeşlerime Mühim Bir İhtar

Risale-i Nur’a intisab eden zâtın en ehemmiyetli vazifesi, onu yazmak veya yazdırmaktır ve intişarına yardım etmektir. Onu yazan veya yazdıran, Risale-i Nur talebesi ünvanını alır. Ve o ünvan altında, her yirmidört saatte benim lisanımla belki yüz defa, bazan daha ziyade hayırlı dualarımda ve manevî kazançlarımda hissedar olmakla beraber; benim gibi dua eden kıymetdar binler kardeşlerin ve Risale-i Nur talebelerinin dualarına ve kazançlarına dahi hissedar olur.

Hem dört vecihle dört nevi ibadet-i makbule hükmünde bulunan kitabetinde hem imanını kuvvetlendirmek, hem başkalarının imanlarını tehlikeden kurtarmasına çalışmak, hem hadîsin hükmüyle, bir saat tefekkür bazan bir sene kadar bir ibadet hükmüne geçen tefekkür-i imanîyi elde etmek ve ettirmek, hem hüsn-i hattı olmayan ve vaziyeti çok ağır bulunan üstadına yardım etmekle hasenatına iştirak etmek gibi çok faideleri elde edebilir.” (Kastamonu Lahikası)

2- “Bundan yirmi gün evvel, eyyam-ı mübarekeden sonra hatırıma

geldi ki, vazifedarane kalemi her gün istimal etmeyenler (risale yazmayanlar), Risale-i Nur talebeleri ünvan-ı icmalîsinde (ismi altında) her yirmidört saatte yüz defa hissedar olmak yeter diye, hususî isimlerle has şakirdler dairesi içinde bir kısmın isimleri muvakkaten tayyedildi (çıkarıldı).” (Kastamonu Lahikası)

3- “Risale-i Nur zındıkaya karşı hakaik-i imaniyeyi muhafazaya çalışması gibi,

bid’ata (yeni hurufa) karşı da huruf ve hatt-ı Kur’ân’ı (Kur’an harflerini ve yazısını) muhafaza etmek bir vazifesi iken; has talebelerden birisi bilfiil huruf ve hatt-ı Kur’âniyeyi ders verdiği halde, sırrı bilinmez bir hevesle, huruf ve hatt-ı Kur’âniyeye ilm-i din perdesinde tesirli bir surette darbe vuran bazı hocaların darbede istimal ettikleri eserleri almışlar.” (Kastamonu Lahikası)

4- “Dostun hassası ve şartı budur ki: Kat’iyen, Sözler’e ve envâr-ı Kur’âniyeye dair olan hizmetimize ciddî tarafdar olsun; ve haksızlığa ve bid’alara ve dalalete kalben tarafdar olmasın, kendine de istifadeye çalışsın.

Kardeşin hassası ve şartı şudur ki: Hakikî olarak Sözler’in neşrine ciddî çalışmakla beraber, beş farz namazını eda etmek, yedi kebairi işlememektir.

Talebeliğin hâssası ve şartı şudur ki: Sözler’i kendi malı ve te’lifi gibi hissedip sahib çıksın ve en mühim vazife-i hayatiyesini, onun neşir ve hizmeti bilsin.” (Mektubat)

5- “Bid’a ile amel eden, kalben tarafdar olmamak şartıyla dost olabilir.” (Kastamonu Lahikası)

6- “(‘Alimlerin mürekkebleri şehidlerin kanıyla tartılır.’ ‘Ümmetimin fesadı zamanında kim benim sünnetime yapışırsa yüz şehidin sevabını kazanabilir.’)

Bu iki hadîs-i şeriften alınan bir ilhamla, Risale-i Nur’u yazmanın dünyevî ve uhrevî pek çok faidelerinden, Risale-i Nur’da beyan edilen ve şakirdlerinin tecrübeleriyle tasdik edilen yalnız birkaç tanesini beyan ediyoruz:

Beş türlü ibadet

1- En mühim bir mücahede olan ehl-i dalalete karşı manen mücahede etmektir.

2- Üstadına neşr-i hakikat cihetinde yardım suretiyle hizmet etmektir.

3- Müslümanlara iman cihetinde hizmet etmektir.

4- Kalemle ilmi tahsil etmektir.

5- Bazan bir saati bir sene ibadet hükmüne geçen, tefekkürî olan bir ibadeti yapmaktır.

Beş türlü de dünyevî faidesi var

1- Rızıkta bereket.

2- Kalbde rahat ve sürur.

3- Maişette sühulet.

4- İşlerinde muvaffakıyet.

5- Talebelik faziletini almakla, bütün Risale-i Nur talebelerinin has dualarına hissedar olmaktır.

Kalemle Nurlara hizmet ve sadakatla talebesi olmanın iki mühim neticesi vardır

1- Âyât-ı Kur’âniyenin işaretiyle, imanla kabre girmektir.

2- Bütün şakirdlerin manevî kazançlarına, Nur dairesindeki şirket-i maneviye sırrıyla, umum onların hasenatlarına hissedar olmaktır.” (Emirdağ Lahikası)

7- “Risale-i Nur’un küçük ve masum şakirdlerinin elli-altmış talebesinin ve kırk-elli ümmi mübarek ihtiyarların ve kıymetdar üstadlarının yazdıkları tevafuklu ve şirin nüshaları bize göndermişler. O parçaları yedi cild içinde cem’ettik. Bu mübarek ümmi ihtiyarların kırk sene sonra Risale-i Nur hatırı için her işe tercihan yazıya başlamaları…” (Kastamonu Lahikası)

Bütün bunlarla beraber hasta iki gencin Kalemsiz Olduğunu ve bunlara talebem dediğini Risale-i Nurda görmekteyiz:

8- “Hem Muhacir Hâfız Ahmed’i, hem bana, hem Nurlara alâka ve sadakat noktasında Nurların birinci talebesi ve fedakâr bir naşiri kalben hissetmiştim. Halbuki kalemle hizmete muvaffak olamadı. Çok defa o gaybî hissimi tahattur ederdim. Sonra birden hem oğlu Kâzım, hem damadı Bahri, hem diğer damadı berber Mehmed ondan his ve ümid ettiğim metinane hizmeti fevkalâde bir alâka ve sadakatla tam tamına yerine getirmeye, çalışmaya başladılar.” (Emirdağ Lahikası)

9- “Bilhassa saatçi Lütfü Efendi’ye pek çok selâm ve dua ederim. Cenab-ı Hak ona, o bana yazdığı Pencere Risalesi’nin hurufu adedince ruhuna rahmet, kalbine nur, aklına hakikat, malına bereket ihsan eylesin. Âmîn, âmîn, âmîn. Maksadım, ona o risaleyi yazdırmak, onu has talebeler dairesine idhal etmekti. Yoksa ona o zahmeti vermezdim.” (Barla Lahikası)

10- “ Arkadaşlarımızdan -Allah rahmet etsin- iki genç vardı. Biri İlama’lı Sabri, diğeri İslâmköy’lü Vezirzade Mustafa. Bu iki zât, talebelerim içinde kalemsiz oldukları halde, samimiyette ve iman hizmetinde en ileri safta olduklarını hayretle görüyordum. Hikmetini bilmedim. Vefatlarından sonra anladım ki; her ikisinde de ehemmiyetli bir hastalık vardı. O hastalık irşadıyla, sair gafil ve feraizi terkeden gençlere bedel, en mühim bir takva ve en kıymetdar bir hizmette ve âhirete nâfi’ bir vaziyette bulundular. İnşâallah iki senelik hastalık zahmeti, milyonlar sene hayat-ı ebediyenin saadetine medar oldu.” (25. Lem’a)

Bütün bu ifadelerde üç ana nokta dikkat çekiyor: 1- Hizmette Sadakat 2- Risaleleri Kur’an harfleriyle yazmak 3- Neşr etmek.

Talebe olmak için elden geldiği kadar bu üç vazifeye çalışmak gerektiği anlaşılmaktadır.


بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
وَ بِهِ نَسْتَعِينُ
اَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ وَ الصَّلاَةُ وَ السَّلاَمُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَ عَلَى
اَلِهِ وَ صَحْبِهِ اَجْمَعِينَ

Ey kardeş! Benden birkaç nasihat istedin. Sen bir asker olduğun için askerlik temsilâtıyla, sekiz hikâyecikler ile birkaç hakikatı nefsimle beraber dinle. Çünki ben nefsimi herkesten ziyade nasihâta muhtaç görüyorum. Vaktiyle sekiz âyetten istifade ettiğim sekiz sözü biraz uzunca nefsime demiştim. Şimdi kısaca ve avâm lisanıyla nefsime diyeceğim. Kim isterse beraber dinlesin.

Birinci Söz

Bismillah her hayrın başıdır. Biz dahi başta ona başlarız. Bil ey nefsim, şu mübarek kelime İslâm nişanı olduğu gibi, bütün mevcûdâtın lisan-ı haliyle vird-i zebanıdır. Bismillah ne büyük tükenmez bir kuvvet, ne çok bitmez bir bereket olduğunu anlamak istersen, şu temsilî hikâyeciğe bak dinle!. Şöyle ki:
Bedevî Arab çöllerinde seyahat eden adama gerektir ki, bir kabile reisinin ismini alsın ve himeyesine girsin. Tâ şakîlerin şerrinden kurtulup hâcâtını tedârik edebilsin. Yoksa tek başıyle hadsiz düşman ve ihtiyâcatına karşı perişan olacaktır. İşte böyle bir seyahat için iki adam, sahraya çıkıp gidiyorlar. Onlardan birisi mütevazi idi. Diğeri mağrur… Mütevazii, bir reisin ismini aldı. Mağrur, almadı… Alanı, her yerde selâmetle gezdi. Bir katı-üt tarîke rast gelse, der: “Ben, filân reisin ismiyle gezerim.” Şakî defolur, ilişemez. Bir çadıra girse, o nam ile hürmet görür. Öteki mağrur, bütün seyahatinde öyle belalar çeker ki, târif edilmez. Daima titrer, daima dilencilik ederdi. Hem zelil, hem rezil oldu.
İşte ey mağrur nefsim! Sen o seyyahsın. Şu dünya ise, bir çöldür. Aczin ve fakrın hadsizdir. Düşmanın, hâcâtın nihayetsizdir. Mâdem öyledir; şu sahranın Mâlik-i Ebedî’si ve Hâkim-i Ezelî’sinin ismini al. Tâ, bütün kâinatın dilenciliğinden ve her hâdisatın karşısında titremeden kurtulasın.
Evet, bu kelime öyle mübarek bir definedir ki: Senin nihayetsiz aczin ve fakrın, seni nihayetsiz kudrete, rahmete rabtedip Kadîr-i Rahîm’in dergâhında aczi, fakrı en makbul bir şefaatçı yapar. Evet, bu kelime ile hareket eden, o adama benzer ki: Askere kaydolur. Devlet namına hareket eder. Hiçbir kimseden pervası kalmaz. Kanun namına, devlet namına der, her işi yapar, her şeye karşı dayanır.
Başta demiştik: Bütün mevcûdât, lisan-ı hal ile Bismillah der. Öyle mi?
Evet, nasılki görsen: Bir tek adam geldi. Bütün şehir ahalisini cebren bir yere sevketti ve cebren işlerde çalıştırdı. Yakînen bilirsin; o adam kendi namıyla, kendi kuvvetiyle hareket “etmiyor. Belki o bir askerdir. Devlet namına hareket eder. Bir padişah kuvvetine istinad eder. Öyle de her şey, Cenâb-ı Hakk’ın namına hareket eder ki; zerrecikler gibi tohumlar, çekirdekler başlarında koca ağaçları taşıyor, dağ gibi yükleri kaldırıyorlar. Demek herbir ağaç, Bismillah der. Hazine-i Rahmet meyvelerinden ellerini dolduruyor, bizlere tablacılık ediyor. Her bir bostan, Bismillah der. Matbaha-i Kudret’ten bir kazan olur ki: Çeşit çeşit pekçok muhtelif leziz taamlar, içinde beraber pişiriliyor. Herbir inek, deve, koyun, keçi gibi mübarek hayvanlar Bismillah der. Rahmet feyzinden bir süt çeşmesi olur. Bizlere, Rezzak namına en lâtif, en nazif, âb-ı hayat gibi bir gıdayı takdim ediyorlar. Herbir nebat ve ağaç ve otların ipek gibi yumuşak kök ve damarları, Bismillah der. Sert olan taş ve toprağı deler geçer. Allah namına, Rahman namına der, her şey ona müsahhar olur. Evet havada dalların intişarı ve meyve vermesi gibi, o sert taş ve topraktaki köklerin kemâl-i sühuletle intişar etmesi ve yer altında yemiş vermesi; hem şiddet-i hararete karşı aylarca nâzik, yeşil yaprakların yaş kalması; tabiiyunun ağzına şiddetle tokat vuruyor. Kör olası gözüne parmağını sokuyor ve diyor ki: En güvendiğin salabet ve hararet dahi, emir tahtında hareket ediyorlar ki; o ipek gibi yumuşak damarlar, birer asâ-yı Mûsa (A.S.) gibi فَقُلْنَا اضْرِبْْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ emrine imtisâl ederek taşları şakk eder. Ve o sigara kâğıdı gibi ince nazenin yapraklar, birer aza-yı İbrahim (A.S.) gibi ateş saçan hararete karşı يَا نَارُ كُونِى بَرْدًا وَ سَلاَمًا âyetini okuyorlar.
Mâdem her şey mânen Bismillah der. Allah namına Allah’ın ni’etlerini getirip bizlere veriyorlar. Biz dahi Bismillah demeliyiz. Allah nâmına vermeliyiz. Allah nâmına almalıyız. Öyle ise, Allah nâmına vermeyen gafil insanlardan almamalıyız…
Sual: Tablacı hükmünde olan insanlara bir fiat veriyoruz. Acaba asıl mal sahibi olan Allah, ne fiat istiyor?
Elcevab: Evet o Mün’im-i Hakikî, bizden o kıymettar ni’metlere, mallara bedel istediği fiat ise; üç şeydir. Biri: Zikir. Biri: Şükür. Biri: Fikir’dir. Başta “Bismillah” zikirdir. Âhirde “Elhamdülillah” şükürdür. Ortada, bu kıymettar hârika-i san’at olan nimetler Ehad-i Samed’in mu’cize-i kudreti ve hediye-i rahmeti olduğunu düşünmek ve derketmek fikirdir. Bir pâdşahın kıymettar bir hediyesini sana getiren bir miskin adamın ayağını öpüp, hediye sahibini tanımamak ne derece belâhet ise, öyle de; zâhirî mün’imleri medih ve muhabbet edip, Mün’im-i Hakikî’yi unutmak; ondan bin derece daha belâhettir.
Ey nefis! böyle ebleh olmamak istersen; Allah nâmına ver, Allah nâmına al, Allah nâmına başla, Allah nâmına işle. Vesselâm.

Ondördüncü Lem’anın İkinci Makamı
(Makam münasebetiyle buraya alınmıştır)
بِسْمِ اللّهِ الرّحْمنِ الرّحِيمِ in binler esrarından altı sırrına dairdir.

İHTAR: Besmelenin rahmet noktasında parlak bir nuru, sönük aklıma uzaktan göründü. Onu, kendi nefsim için nota Sûretinde kaydetmek istedim. Ve yirmi-otuz kadar sırlar ile, o nurun etrafında bir daire çevirmek ile avlamak ve zaptetmek arzu ettim. Fakat maatteessüf şimdilik o arzuma tam muvaffak olamadım. Yirmi-otuzdan, beş-altıya indi.
“Ey insan!” dediğim vakit nefsimi murâd ediyorum. Bu ders kendi nefsime has iken, ruhan benimle münasebettar ve nefsi nefsimden daha hüşyar zâtlara belki medâr-ı istifâde olur niyetiyle, Ondördüncü Lem’anın İkinci Makamı olarak müdakkik kardeşlerimin tasviblerine havale ediyorum. Bu ders akıldan ziyade kalbe bakar, delilden ziyade zevke nâzırdır.
بِسْمِ اللّهِ الرّحْمنِ الرّحِيمِ
قَالَتْ يَا اَيُّهَا اْلَمَلاُ اِنِّى اُلْقِىَ اِلَىَّ كِتَابٌ كَرِيمٌ اِنَّهُ مِنْ سُلَيْمنَ وَ اِنَّهُ بِسْمِ اللّهِ الرّحْمنِ الرّحِيمِ
Şu makamda birkaç sır zikredilecektir.
BİRİNCİ SIR: “Bismillâhirrahmânirrahîm”in bir cilvesini şöyle gördüm ki: Kâinat sîmâsında, arz sîmâsında ve insan sîmâsında birbiri içinde birbirnin numinesini gösteren üç sikke-i rubibyet var.
Biri: Kâinatın heyet-i mecmuasındaki teavün, tesânüd, teanuk, tecâvübden tezahür eden sikke-i kübrâ-i ulûhiyettir ki, “Bismillah” ona bakıyor.

İkincisi: Küre-i arz sîmasında nebâtat ve hayvanâtın tedbir ve terbiye ve idaresindeki teşabüh, tenâsüb, intizâm, insicam, lütuf ve merhametten tezahür eden Sikke-i Kübrâ-i Rahmâniyettir ki, “Bismillâhirrahman” ona bakıyor.
Sonra insanın mahiyet-i câmiasının sîmasındaki letâif-i re’fet ve dekaik-ı şefkat ve şuâât-ı merhamet-i İlâhiyeden tezahür eden sikke-i ulya-i rahîmiyettir ki, “Bismillâhirrahmânirrahîm”deki “Er-Rahîm” ona bakıyor.
Demek “Bismillâhirrahmânirrahîm” sahife-i âlemde bir satır-ı nuranî teşkil eden üç sikke-i ehadiyetin kudsî ünvanıdır. Ve kuvvetli bir haytıdır ve parlak bir hattıdır. Yâni “Bismillâhirrahmânirrahîm” yukarıdan nüzul ile semere-i kâinat ve âlemin nüsha-i Mûsağğarası olan insana ucu dayanıyor. Ferşi arşa bağlar. İnsânî arşa çıkmağa bir yol olur.
İKİNCİ SIR: Kur’an-ı Mu’ciz-ül Beyân, hadsiz kesret-i mahlûkatta tezahür eden vâhidiyet içinde ukûlü boğmamak için, daima o vâhidiyet içinde ehadiyet cilvesini gösteriyor. Yâni, meselâ: Nasılki Güneş, ziyâsıyla hadsiz eşyâyı ihâta ediyor. Mecmu-i ziyâsındaki Güneşin zâtını mülahaza etmek için gâyet geniş bir tasavvur ve ihâtalı bir nazar lâzım olduğundan; Güneşin zâtını unutturmamak için, herbir parlak şeyde Güneşin zâtını aksi vasıtasıyla gösteriyor ve her parlak şey, kendi kabiliyetince Güneşin cilve-i zâtîsiyle beraber ziyası, harâreti gibi hassalarını gösteriyor ve her parlak şey Güneşi bütün sıfâtıyla kabiliyetine göre gösterdiği gibi; Güneşin ziyâ ve hararet ve ziyâdaki elvan-ı seb’a gibi keyfiyatlarının her birisi dahi, umum mukabilindeki şeyleri ihâta ediyor. Öyle de: وَلِلّهِ اْلمَثَلُ اْلاَعْلَى -temsilde hatâ olmasın- ehadiyet ve samediyet-i İlâhiyye, herbir şeyde, husûsan zîhayatta, husâsan insanın mâhiyet âyinesinde bütün Esmâsıyla bir cilvesi olduğu gibi; vahdet ve vâhidiyet cihetiyle dahi, mevcûdât ile alâkadar herbir ismi bütün mevcûdâtı ihâta ediyor. İşte vâhidiyet içinde ukûlü boğmamak ve kalbler Zât-ı Akdes’i unutmamak için, daima vâhidiyetteki Sikke-i Ehadiyeti nazara veriyor ki, o sikkenin üç mühim ukdesini irâe eden “Bismillâhirrahmânirrahîm”dir.
ÜÇÜNCÜ SIR: Şu hadsiz kâinatı şenlendiren, bilmüşahede rahmettir. Ve bu karanlıklı mevcûdâtı ışıklandıran, bilbedâhe yine rahmettir. Ve bu hadsiz ihtiyacat içinde yuvarlanan mahlukatı terbiye eden, bilbedâhe yine Rahmettir. Ve bir ağacın bütün heyetiyle meyvesine müteveccih olduğu gibi, bütün kâinatı insana müteveccih eden ve her tarafta ona baktıran ve muavenetine koşturan, bilbedâhe rahmettir. Ve bu hadsiz fezâyı ve boş ve hâlî âlemi dolduran, nurlandıran ve şenlendiren, bilmüşâhede rahmettir. Ve bu fâni insanı ebede namzed eden ve ezelî ve ebedî bir zâta muhatâb ve dost yapan, bilbedâhe rahmettir.
Ey insan, mâdem rahmet böyle kuvvetli ve cazibedâr ve sevimli ve mededkâr bir hakikat-ı mahbubedir. “Bismillâhirrahmânirrahîm” de, o hakikata yapış ve vahşet-i mutlakadan ve hadsiz ihtiyacatın elemlerinden kurtul ve o Sultan-ı Ezel ve Ebed’in tahtına yanaş ve o rahmetin şefkatıyle ve şefeatıyla ve şuââtıyla o Sultan’a muhatâb ve halîl ve dost ol!
Evet kâinatın enva’ını hikmet dairesinde insanın etrafında toplayıp bütün hâcâtına Kemâl-i intizâm ve inâyet ile koşturmak, bilbedâhe iki hâletten birisidir: Ya kâinatın herbir nev’i kendi kendine insanı tanıyor, ona itaat ediyor, muavenetine koşuyor. -Bu ise yüz derece akıldan uzak olduğu gibi, çok muhâlâtı intac ediyor. İnsan gibi bir âciz-i mutlakta, en kuvvetli bir Sultan-ı Mutlak’ın kudreti bulunmak lâzım geliyor.- Veyahut bu kâinatın perdesi arkasında bir Kadîr-i Mutlak’ın ilmi ile bu muavenet oluyor. Demek kâinatın enva’ı, insanı tanıyor değil; belki insanı bilen ve tanıyan, merhamet eden bir zâtın tanımasının ve bilmesinin delilleridir.
Ey insan! Aklını başına al. Hiç mümkün müdür ki: Bütün envâ’-ı mahlûkatı sana müteveccihen muâvenet ellerini uzattıran ve senin hâcetlerine “Lebbeyk!” dedirten Zât-ı Zülcelâl seni bilmesin, tanımasın, görmesin? Mâdem seni biliyor, rahmetiyle bildiğini bildiriyor. Sen de onu bil, hürmetle bildiğini bildir ve kat’iyyen anla ki: Senin gibi zaîf-i mutlak, âciz-i mutlak, fakîr-i mutlak, fâni, küçük bir mahluka koca kâinatı müsahhar etmek ve onun imdadına göndermek; elbette hikmet ve inâyet ve ilim ve kudreti tâzammun eden hakikat-ı rahmettir. Elbette böyle bir rahmet, senden küllî ve hâlis bir şükür ve ciddî ve sâfî bir hürmet ister. İşte o hâlis şükrün ve o sâfî hürmetin tercümanı ve ünvanı olan “Bismillâhirrahmânirrahîm”i de. O ahmetin vusulüne vesile ve o Rahmân’ın dergâhında şefâatçı yap.
Evet, rahmetin vücudu ve tahakkuku, Güneş kadar zâhirdir.
Çünki nasıl merkezî bir nakış, her taraftan gelen atkı ve iplerin intizâmından ve vaziyetlerinden hasıl oluyor. Öyle de: Bu kâinatın daire-i kübrâsında binbir İsm-i İlahî’nin cilvesinden uzanan nuranî atkılar, kâinat sîmasında öyle bir sikke-i Rahmet içinde bir hâtem-i Rahîmîyyeti ve bir nakş-ı şefkati dokuyor ve öyle bir hâtem-i inâyeti nescediyor ki, Güneşten daha parlak kendini akıllara gösteriyor.
Evet Şems ve Kamer’i, anâsır ve maadini, nebâtat ve hayvanatı; bir nakş-ı âzamın atkı ipleri gibi o binbir isimlerin şuâlarıyla tanzim eden ve hayata hâdim eden ve nebatî ve hayvanî olan umum vâlidelerin gâyet şirin ve fedâkârane şefkatleriyle şefkatini gösteren ve zevilhayatı hayat-ı insâniyeye müsahhar eden ve ondan rubûbiyyet-i İlahiyenin gâyet güzel ve şirin bir nakş-ı âzamını ve insanın ehemmiyetini gösteren ve en parlak rahmetini izhar eden o Rahmân-ı Zülcemâl, elbette kendi istiğnâ-i mutlakına karşı, rahmetini ihtiyâc-ı mutlak içindeki zîhayata ve insana makbûl bir şefaatçi yapmış.
Ey insan, eğer insan isen “Bismillâhirrahmânirrahîm” de. O şefaatçiyi bul!
Evet zeminde dörtyüzbin muhtelif ayrı ayrı nebâtatın ve hayvanatın taifelerini, hiçbirini unutmayarak, şaşırmayarak, vakti vaktine kemâl-i intizâm ile hikmet ve inâyet ile terbiye ve idare eden ve küre-i arzın sîmâsında hâtem-i ehadiyeti vaz’eden; bilbedâhe belki bilmüşâhede rahmettir ve o rahmetin vücûdu, bu küre-i arzın sîmâsındaki mevcûdâtın vücudları kadar kat’î olduğu gibi, o mevcûdât adedince tahakkukunun delilleri var. Evet zeminin yüzünde öyle bir hâtem-i Rahmet ve sikke-i Ehadiyet bulunduğu gibi, insanın mâhiyet-i mâneviyesinin sîmâsında dahi öyle bir sikke-i rahmet vardır ki, küre-i arz sîmasındaki sikke-i merhamet ve kâinat sîmâsındaki sikke-i uzmâ-yı rahmetten daha aşağı değil. Âdeta binbir ismin cilvesinin bir nokta-i mihrâkıyesi hükmünde bir câmiiyeti var.
Ey insan, hiç mümkün müdür ki: Sana bu sîmâyı veren, o sîmâda böyle bir sikke-i Rahmeti ve bir hâtem-i Ehadiyeti vaz’eden zât, seni başı boş bıraksın; sana ehemmiyet vermesin; senin harekâtına dikkat etmesin; sana müteveccih olan bütün kâinatı abes yapsın; hilkat şeceresini meyvesi çürük, bozuk ehemmiyetsiz bir ağaç yapsın! Hem hiç bir cihetle şübhe kabûl etmeyen ve hiç bir vechile noksaniyyeti olmıyan, Güneş gibi zâhir olan rahmetini ve ziya gibi görünen hikmetini inkâr ettirsin. Hâşâ!..
Ey insan! Bil ki: O Rahmetin arşına yetişmek için bir mi’rac var. O mi’rac: “Bismillâhirrahmânirrahîm”dir. Ve bu mi’rac ne kadar ehemmiyetli olduğunu anlamak istersen, Kur’an-ı Mu’ciz-ül Beyân’ın yüzondört Sûrelerinin başlarına ve hem bütün mübârek kitabların ibtidalarına ve umum mübârek işlerin mebde’lerine bak. Ve Besmele’nin âzamet-i kadrine en kat’î bir hüccet şudur ki: İmam-ı Şafiî (R.A.) gibi çok büyük müçtehidler demişler: “Besmele tek bir âyet olduğu halde, Kur’anda yüzondört defa nâzil olmuştur.”
DÖRDÜNCÜ SIR: Hadsiz kesret içinde vâhidiyyet tecellisi, hitab-ı “İyyâke Na’büdü ” ve demekle herkese kâfi gelmiyor. Fikir dağılıyor. Mecmuundaki vahdet arkasında Zât-ı Ehadiyeti mülâhaza edip”İyyâke Na’büdü ve İyyâke Nestaîn” demeğe küre-i arz vüs’atinde bir kalb bulunmak lâzım geliyor. Ve bu sırra binâen cüz’iyyatta zâhir bir Sûrette sikke-i ehadiyyeti gösterdiği gibi, herbir nevide sikke-i ehadiyyeti göstermek ve Zât-ı Ehad’i mülâhaza ettirmek için hâtem-i Rahmâniyyet içinde bir sikke-i Ehadiyeti gösteriyor; tâ külfetsiz herkes her mertebede “İyyâke Na’büdü ve İyyâke Nestaîn”deyip doğrudan doğruya Zât-ı Akdes’e hitab ederek müteveccih olsun.
İşte Kur’an-ı Hakîm, bu sırr-ı azîmi ifade içindir ki, kâinatın daire-i âzamında, meselâ semâvat ve arzın hilkatinden bahsettiği vakit birden en küçük bir daireden ve en dakik bir cüz’îden bahseder; tâ ki, zâhir bir Sûrette hâtem-i Ehadiyyeti göstersin. Meselâ: Hilkat-ı semâvat ve arzdan bahsi içinde hilkat-i insandan ve insanın sesinden ve sîmasındaki dekaik-ı ni’met ve hikmetten bahis açar. Tâ ki, fikir dağılmasın, kalb boğulmasın, ruh Mâbudunu doğrudan doğruya bulsun. Meselâ:
وَمِنْ آيَاتِهِ خَلْقُ السَّموَاتِ وَاْلاَرْضِ وَاخْتِلاَفُ اَلْسِنَتِكُمْ وَ اَلْوَانِكُمْ
âyeti mezkûr hakikatı mû’cizâne bir Sûrette gösteriyor.
Evet, hadsiz mahlûkatta ve nihayetsiz bir kesrette vahdet sikkeleri, mütedâhil daireler gibi en büyüğünden, en küçük sikkeye kadar envaı ve mertebeleri vardır. Fakat o vahdet ne kadar olsa yine kesret içinde bir vahdettir. Hakikî hitabı tam temin edemiyor. Onun için, vahdet arkasında Ehadiyyet sikkesi bulunmak lâzımdır. Tâ ki, kesreti hatıra getirmesin. Doğrudan doğruya Zât-ı Akdes’e karşı kalbe yol açsın. Hem Sikke-i Ehadiyyete nazarları çevirmek ve kalbleri celbetmek için o sikke-i Ehadiyyet üstünde gâyet cazibedâr bir nakış ve gâyet parlak bir nur ve gâyet şirin bir halâvet ve gâyet sevimli bir cemâl ve gâyet kuvvetli bir hakikat olan Rahmet sikkesini ve Rahîmiyyet hâtemini koymuştur. Evet o Rahmetin kuvvetidir ki, zîşuurun nazarlarını celbeder, kendine çeker ve Ehadiyyet Sikkesine îsal eder. Ve Zât-ı Ehadiyeyi mülâhaza ettirir ve ondan “İyyâke Na’büdü ve İyyâke Nestaîn”deki hakikî hitaba mazhar eder. İşte “Bismillahirrahmânirrahîm” Fatiha’nın fihristesi ve Kur’anın mücmel bir hülâsası olduğu cihetle bu mezkûr sırr-ı azîmin ünvanı ve tercümanı olmuş. Bu ünvanı eline alan, rahmetin tabakatında gezebilir. Ve bu tercümanı konuşturan, esrar-ı rahmeti öğrenir ve envar-ı rahîmiyeti ve şefkati görür.
BEŞİNCİ SIR: Bir hadîs-i şerifte varid olmuş ki:
اِنَّ اللّهَ خَلَقَ اْلاِنْسَانَ عَلَى صُورَةِ الرَّحْمنِ -ev kemâ kal-
Bu hadîsi, bir kısım ehl-i tarîkat, akaid-i îmâniyeye münasib düşmeyen acib bir tarzda tefsir etmişler. Hattâ onlardan bir kısım ehl-i aşk, insanın simâ-yı mânevîsine bir Sûret-i Rahman nazarıyla bakmışlar. Ehl-i tarîkatın ekserinde sekr, ehl-i aşkın çoğunda istiğrak ve iltibas olduğundan, hakikata muhalif telakkilerinde belki mazurdurlar. Fakat aklı başında olanlar, fikren onların esâs-ı akaide münafî olan mânâlarını kabûl edemez. Etse hatâ eder.
Evet bütün kâinatı bir saray, bir ev gibi muntâzam idare eden ve yıldızları zerreler gibi hikmetli ve kolay çeviren ve gezdiren ve zerratı muntâzam memurlar gibi istihdam eden Zât-ı Akdes-i İlahî’nin şeriki, nazîri, zıddı, niddi olmadığı gibi,لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَىْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ sırrıyle Sûreti, misli, misâli, şebihi dahi olamaz. Fakat,
وَلَهُ اْلمَثَلُ اْلاَعْلَى فِى السَّموَاتِ وَاْلاَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ sırrıyle,ve temsîliyþþþlþe, şuûnatına ve sıfât ve esmâsına bakılır. Demek mesel ve temsil, şuûnat nokta-i nazarında vardır. Şu mezkûr Hadîs-i Şerifin çok makasıdından birisi şudur ki: İnsan, ism-i Rahmân’ı tamamıyla gösterir bir Sûrettedir. Evet, sâbıkan Beyân ettiğimiz gibi, kâinatın sîmasında binbir ismin şuâlarından tezahür eden İsm-i Rahman göründüğü gibi, zemin yüzünün simâsında Rubûbiyet-i mutlaka-i İlahiyenin hadsiz cilveleriyle tezâhür eden İsm-i Rahman gösterildiği gibi, insanın Sûret-i câmiasında küçük bir mikyasta zeminin sîması ve kâinatın sîması gibi yine o ism-i Rahman’ın cilve-i etemmini gösterir demektir. Hem işarettir ki: Zât-ı Rahmânirrahîm’in delilleri ve âyineleri olan zîhayat ve insan gibi mazharlar o kadar o Zât-ı Vâcib-ül Vücud’a delaletleri kat’î ve vâzıh ve zâhirdir ki, Güneşin timsalini ve aksini tutan parlak bir âyine parlaklığına ve delâletinin vuzuhuna işareten “O âyine Güneştir” denildiği vakit, “İnsanda Sûret-i Rahman var” vuzûh-u delâletine ve kemâl-i münâsebetine işareten denilmiş ve denilir. Ve ehl-i Vahdet-ül Vücûdun mûtedil kısmı “Lâ Mevcûde illâ hû” bu sırra binaen bu delâletin vuzuhuna ve bu münasebetin Kemâline bir ünvan olarak demişler.
اََللّهُمَّ يَا رَحْمنُ يَا رَحِيمُ بِحَقِّ بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ اِرْحَمْنَا كَمَا يَلِيقُ بِرَحِيمِيَّتِكَ وَ فَهِّمْنَا اَسْرَارَ بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنَ الرَّحِيمِ كَمَا يَلِيقُ بِرَحْمَانِيَّتِكَ آمِينَ
ALTINCI SIR: Ey hadsiz acz ve nihayetsiz fakr içinde yuvarlanan biçâre insan! Rahmet ne kadar kıymettar bir vesîle ve ne kadar makbûl bir şefaatçi olduğunu bununla anla ki: O Rahmet, öyle bir Sultan-ı Zülcelâle vesiledir ki, yıldızlarla zerrat beraber olarak Kemâl-i intizâm ve itaatle -beraber- ordusunda hizmet ediyorlar. Ve O Zât-ı Zülcelâl’in ve o Sultan-ı Ezel ve Ebedin istiğna-i Zâtîsi var. Ve istiğna-i mutlak içindedir. Hiçbir cihetle kâinata ve mevcûdâta ihtiyacı olmayan bir Ganiyy-i alel-ıtlak’tır. Ve bütün kâinat taht-ı emir ve idaresinde ve heybet ve âzameti altında nihayet itâatte, Celâline karşı tezellüldedir. İşte Rahmet seni, ey insan! O Müstağni-i Alelıtlakın ve Sultan-ı Sermedînin huzuruna çıkarır ve ona dost yapar ve ona muhatâb eder ve sevgili bir abd vaziyetini verir. Fakat nasıl sen Güneşe yetişemiyorsun; çok uzaksın; hiçbir cihetle yanaşamıyorsun; fakat Güneşin ziyâsı Güneşin aksini, cilvesini, senin âyinen vasıtasıyla senin eline verir. Öyle de: O Zât-ı Akdese ve O Şemsi Ezel ve Ebede biz çendan nihayetsiz uzağız, yanaşamayız. Fakat onun ziya-i rahmeti onu bize yakın ediyor.
İşte ey insan! Bu Rahmeti bulan, ebedî tükenmez bir hazîne-i nur buluyor. O hazîneyi bulmasının çaresi: Rahmetin en parlak bir misâli ve mümessili ve o Rahmetin en belîğ bir lisânı ve dellâlı olan ve Rahmetenlil-âlemîn ünvânıyla Kur’anda tesmiye edilen Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselâmın sünnetidir ve tebaiyetidir. Ve bu Rahmetenlil-âlemîn olan Rahmet-i mücessemeye vesîle ise: salâvattır. Evet Salâvatın mânâsı Rahmettir. Ve o zîhayat mücessem Rahmete rahmet duası olan Salâvat ise, o Rahmetenlil-âlemînin vüsûlüne vesiledir. Öyle ise sen Salâvatı kendine, o Rahmetenlil-âlemîne vesile yap ve o Zâtı da Rahmet-i Rahman’a vesîle ittihaz et. Umum ümmetin Rahmetenlil-âlemîn olan Aleyhissalâtü Vesselâm hakkında hadsiz bir kesretle Rahmet mânâsiyla Salâvat getirmeleri, Rahmet ne kadar kıymettar bir hediye-i İlâhiye ve ne kadar geniş bir dairesi olduğunu parlak bir Sûrette isbat eder.
Elhâsıl: Hazîne-i Rahmetin en kıymettar pırlantası ve kapıcısı Zât-ı Ahmediyye Aleyhissalâtü Vesselâm olduğu gibi, en birinci anahtarı dahi: “Bismillahirrahmânirrahîm”dir. Ve en kolay bir anahtarı da Salavattır.
اَللّهُمَّ بِحَقِّ اَسْرَارِ بِسْمِ اللّهِ الرَحْمنِ الرَّحِيمِ صَلِّ وَ سَلِّمْ مَنْ اَرْسَلْتَهُ رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ كَمَا يَلِيقُ بِرَحْمَتِكَ وَ بِحُرْمَتِهِ وَ عَلَى الِهِ وَ اَصْحَابِهِ اَجْمَعِينَ وَ ارْحَمْنَا رَحْمَةً تُغْنِينَا بِهَا عَنْ رَحْمَةِ مَنْ سِوَاكَ مِنْ خَلْقِكَ آمِينَ.
سُبْحَانَكَ لاَ عِلْمَ لَنَا اِلاَّ مَا عَلَّمْتَنَا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
* * *