Osmanlı Türkçesi Eğitimi

2010 Avrupa Kültür Başkentinde Kültür ve Tarih Mirasımızla Buluşmak’ projesi çerçevesinde Osmanlı Türkçesi Eğitim programı uygulanıyormuş. Divan Araştırmaları Derneği eğitmeni Dr. Ömer İşbilir, programa ilişkin bir röportaj vermiş, oradan haberim oldu. Bir destek de ben atıp, ilgilenenleri haberdar edeyim dedim.
Aynı röportajda, İşbilir, Osmanlı Türkçesi, “Liselerde en azından seçmeli ders olarak okutulmalı” demiş. Ben, Arapça’nın ikinci yabancı dil olarak okutulması gerektiğini yazmış biri olarak, bu türden önerileri hiç yadırgamam, ama bu konular, hiçbir zaman serinkanlılıkla tartışabileceğimiz konular olamıyor. Şimdilerde ise, mevcut gerilim ve kuşku ortamında, konunun kültürel bir çerçevede algılanması hemen hemen imkânsız.
Oysa, sadece tarihimizin derinliklerinin değil, yakın geçmişimizin metinleri de Arap alfabesiyle yazılmış. Atatürk’ün Nutku’nun ilk basımından tutun, büyükbaba ve annelerimizin mektuplarına
varana kadar elimizi attığımız birçok metini okuyabilmek için Osmanlı Türkçesi bilmek gerekiyor. Osmanlı Türkçesi dediğimiz zaten Arap alfabesi ile yazılmış Türkçe. Tabii bu Türkçe, bugün kullandığımız modern ve sade dil değil, içinde bol miktarda Arapça ve bir miktar Farsça kelime ve terkip var. Ancak, aslında Osmanlı Türkçesi, aristokratik bir dil. Yani, okuması, yazması, kullanımı, ancak geleneksel medeniyet toplumlarında mümkün olan, seçkin ve seçkinci bir eğitimi gerektiren bir dil. O nedenle ben, lise dersi olması önerisini fazla anlamlı bulmuyorum. Tabii, bir tanışıklık sağlanabilir, ancak bu düzeyde bir tanışıklık, takdir edersiniz ki, öyle ‘kültür mirasımız’ı gün yüzüne çıkarmaya yetecek bir düzey değildir. O nedenle, ben liseden ziyade, üniversitelerin sosyal bilim eğitimi veren tüm bölümlerinde Osmanlı Türkçesi eğitimine yer verilmesi gerektiğini düşünüyorum.
Diğer taraftan, Dr. İşbilir’in, ‘Turistler bile tarihi eserler üzerindeki yazıları okuyabiliyor, ilgi duyabiliyor, biz duymuyoruz’ ifadesine bir kez daha, takıldım. Geçmişimize, kültürümüze yabancı ve ilgisiz davranmamızın altını çizmeyi amaçlayan bu türden ifadeleri çok duyarız. Bu vesileyle, bu yaygın inanışa ilişkin bir hatırlatma yapmak istiyorum. ‘Turist’ ile ifade bulan ‘Batılılar’ın kitabe okuması istisnai bir olaydır. Ülkemize gelen bir Batılı tarihçi de ‘turist’ diye görülebilir, bu durumda kitabe okuyabilir, ama ilkokul mezunu bir Batılı da olabilir, o durumda kendi dilinde yazılan ve edebi eseri bile okur ama anlayamaz. Ona bakarsanız bizde, onların dilinde yazılmış ancak özel eğitim gerektiren birçok şeyi okuyabiliyoruz, ama kendi dilleri olduğu halde onların eğitimsiz olanları okuyamıyor.
Ayrıca, Osmanlı Türkçesi’ne ortalama aşinalık ile hemen kitabe, ferman ve genelde ‘kültür hazinelerimiz’ dair eser ve belgeleri şakır şakır okumanın mümkün olmadığını da bilelim. Bu konuda çözüm, yükseköğrenimde dil ve tarih çalışmalarına ağırlık vermek, arşiv araştırmalarını çoğaltmak.
Son olarak, bu vesile ile, ilk Osmanlı Türkçesi hocama bir kez daha şükran hislerimi iletmek isterim. Ben bu konuda çok şanslıydım, Osmanlıca hocam, önemli bir tarihçi ve kütüphanecilik uzmanı Prof. İsmail Erünsal’dı. Erünsal sadece bir alfabe değil, Osmanlı geçmişi konusunda çok ufuk açıcı, mükemmel bir hocaydı. Gerçi öyle bir hocaya layık olacak biçimde tarihçi olmadım, Osmanlıca bilgim de, son dönem metinlerini kullanma düzeyinde kaldı, ama hocalık konusunda da benim için çok değerli bir örnek oldu. Bu vesile ile bir kez daha kendisine teşekkür etmek istiyorum. Hepinize de, hiç olmazsa yakın dönem metinlerini okuyacak kadar Osmanlıca öğrenmenizi şiddetle tavsiye ediyorum.

Nuray Mert/ Radikal
03/11/2009

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: